جعفر بن أبى إسحاق دارابى كشفى
158
ميزان الملوك والطوائف وصراط المستقيم في سلوك الخلائف ( فارسى )
يعنى طلب بنماييد علم را و نيكو و مزين و نازنين بسازيد خود را به آن علم و به حلم ، و وقار و تواضع بنماييد براى كسى كه ياد مىدهيد او را علم و تواضع بنماييد براى كسى كه يادى مىگيريد از او علم را و مباشيد علماى جبروتدار ، متكبر ، نخوتدارنده و تندخوى كه اينها صفات باطل مىباشد و باطل شما ، آفت صفت حق شما مىگردد و حق شما و مرتبه شما را زايل و فاسد مىگرداند و امام محمد باقر عليه السّلام فرمودند كه « انّ الفقيه حق الفقيه الزاهد فى الدنيا و الراغب فى الاخرة و المتمسك بسنة النبى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم » « 1 » يعنى به درستى كه عالم و فقيه درست و تمام ، آن شخصى است كه بعد از علم ، زاهد در دنيا ، راغب در آخرت و متمسك به طريقه و شيوه و به گفتار و كردار پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم باشد . و وحى فرستاده خداوند به حضرت داود كه واسطه مدار در ميان من و خودت عالمى را كه مفتون به حبّ دنيا و زينت و زخارف آن باشد كه باز مىدارد تو را از طريق محبت من و آنها قطّاع الطريق بندگان ارادتدار من مىباشند و ادنى عذابى كه به ايشان مىنمايم ، اين است كه برمىدارم لذت و حلاوت مناجات خود را از دلهاى ايشان « 2 » و حديث « ذبح العقول ببروق الطماع » و كلمات « ذبح العلوم فى فروج النساء » « 3 » مشهور است و بايد كه احتياط تمام در تدريس و فتاوى و تعليم بنمايند و سخن نفهميده و بلا دليل و بدون علم و بلا يقين نگويند و ننويسند و در حديث است كه « الوقوف عند الشبهة خير من الاقتحام فى الهلكة و تركك حديث لم تروه خير من روايتك حديثا لم تحصه » « 4 » . يعنى توقف كردن و سخن نگفتن در وقت شك و اشتباه و عدم علم ، بهتر است از گفتن و انداختن خود را در هلاك ، و ترك نمودن و نگفتن تو حديثى را كه روايت نكردى و نديده و نشنيدهاى ؛ بهتر از روايت نمودن حديثى را كه درست نفهميده و ضبط و احصاء ننمودهاى . و در حديث ديگر فرمودند كه حق خداوند بر بندگان است كه بگويند آنچه را كه علم
--> ( 1 ) . بحار 2 : 51 / 16 ب 11 ( 2 ) . كافى 1 : 46 / 4 ( 3 ) . مكرر موسوعة اطراف الحديث النبوى 5 : 55 ( 4 ) . وسائل 27 : 155 - 154 ، ب 12